محمد الريشهري
30
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
يكى از مصاديق روشن اين باور ، اعتقاد به قائميت و مهدويت امامان عليهم السلام يا باور به مهدويت ديگران در كنار ادّعاى نبوّت يا حتّى ربوبيت براى امامان عليهم السلام بوده است . سير اين باورها را در فرق الشيعة ، تأليف نوبختى مىتوان دنبال كرد . از زمان امام باقر عليه السلام به بعد ، غاليانى ظاهر شدند كه در پوشش تشيّع و با ادّعاى وابستگى به امامان عليهم السلام ، طرح مهدويت و قائميت آنان يا خود را مطرح مىكردند . جالب است كه ادّعاهاى اين افراد ، چنان شگفت است كه پاى را از خدا و نبوّت پايين نمىگذارند و كمترين ادّعايشان ، مهدويت است . در بارهء فرقهء « منصوريّه » گفته شده است كه پس از شهادت امام باقر عليه السلام مدّعى جانشينى ايشان شدهاند و به تدريج ، مدّعى نبوّت امام على عليه السلام و امامان ديگر و حتّى مدّعى نبوّت خودش شد . همچنين او مدّعى شد كه نبوّت در شش فرزند او هم هست و پس از او انبيايى هستند كه آخرين آنها ، مهدى است . « 1 » البتّه يادآور مىشويم كه هميشه و طبق معمول بايد در بارهء نسبتهايى كه به اين افراد داده مىشود ، احتياط كرد . ادّعاى ديگر مهدويت ، از سوى شمارى از اصحاب غالى معروف ، مغيرة بن سعيد ، در بارهء امام باقر عليه السلام مطرح شده كه امامت ايشان را تا زمان خروج مهدى عليه السلام گفتهاند . اين ، در حالى است كه همهء منابع ، متّفق اند كه امامان شيعه و حتّى اصحاب بزرگ و شاخص ايشان ، بجز آنچه در بارهء امام دوازدهم نقل كردهاند ، هيچ ادّعاى مهدويت نداشتهاند و حتّى منابع متفرّقه و مخالف و يا غاليان هم به طور مستقيم ، از آنان چيزى دال بر مهدويت خود ، روايت نكردهاند . بدين ترتيب ، هر آنچه در اين زمينه هست ، ادّعاى عناصر گمنام ، افراطى و بىمنطق در بارهء مهدويت آنهاست . در اين باره ، به نقل از امام باقر عليه السلام آمده است :
--> ( 1 ) . فرق الشيعة : ص 38 .